İç Ortam Hava Kalitesi ve İnsan Sağlığı

21 Ocak 2020
Yorum Yapılmamış

Ömrümüzün büyük bir bölümünü geçirdiğimiz binalardaki iç mekân hava kalitesinin insan sağlığı üzerinde önemli bir etkisi vardır. Son yıllarda yapılan araştırmalar ve farkındalığın artması ile iç mekân hava kalitesini olumsuz yönde etkileyen kirletici maddelere yönelik tedbirler alınmaya başlanmıştır.

Günlerimizin büyük bir kısmını barınma, çalışma, eğitim ve benzeri ihtiyaçlarımızı karşılamak amacıyla kapalı ortamlar içerisinde geçiriyoruz. Kapalı ortamlarda bulunan havanın, sağlığımızı tehdit eden çeşitli gazlarla ve partikül boyutunda kirleticilerle kirlendiği bir çok araştırma ile kanıtlanmıştır. Yine yapılan araştırmalar vaktimizin günlük yaklaşık olarak 2 saatini dışarıda geçirdiğimizi gösteriyor. Bu araştırma sonuçları da gösteriyor ki hava ile olan etkileşimimiz en fazla kapalı ortamlarda bulunduğumuz zaman diliminde gerçekleşmektedir.

Uzmanlar, iç ortamda bulunan havanın kapalı ortamda bulunan insanları etkilediğini söylemektedir. Bu sebeple, özellikle de solunum ve kalp rahatsızlığı olan insanlar ile gelişme çağındaki bebekler ve çocuklar ciddi risk altındadır.

İç ortam hava kalitesine karşı alınacak önlemleri ikiye ayırabiliriz. Kontrol yöntemleri, kirliliği meydana getiren kaynağa özel olarak tespit edilirken, iyileştirici önlemler sağlıklı iç ortam hava kalitesi sağlamak amacıyla insan sağlığının korunmasına yönelik alınan tedbirlerdir. Önemli sağlık sorunlarına sebep olabilecek parametrelerden oluşan iç ortam hava kirleticilerinin varlığına neden olacak birden fazla kaynak bulunmaktadır.

İç Ortam Kirleticilerinin Temek Kaynakları

  • İç ortam kaynakları (bina materyalleri, yanma kaynakları vb.)
  • Dış ortam kaynakları
  • Doğal ve mekanik iç ve dış ortam hava değiştiricileri
  • Bina ve bölmeleri arasındaki dispersiyon
  • İç ortamdaki fiziksel durumlar (rutubet, sıcaklık vb.)
  • Binada yaşayan canlılar

İç mekân hava kalitesini olumsuz etkileyen kirlilik kaynaklarını azaltmak veya bu kirleticilerin yaydığı emisyonları azaltmak iç ortam hava kalitesini iyileştirmenin en etkili yoludur. Asbest içeren bir kaynağın mühürlenmesi ve çevresinin kuşatılması gibi.

Kapalı ortamları havalandırmak suretiyle iç ortama giren hava miktarının arttırılması da iç mekândaki kirleticilerin konsantrasyonlarını azaltacaktır. Zorunlu olarak hava ısıtıcısı kullanan pek çok ısıtma ve soğutma sistemi temiz havayı mekanik olarak binaya verememektedir. Bu sebeple, pencere ve kapıları açmak veya hava şartlarının izin verdiği ölçüde dış ortam havalandırma oranını yükselterek pencere tipi klimaları çalıştırmak gerekir. Mutfak ve banyoda bulunan fanlar bulundukları ortamdaki kirleticileri direkt olarak giderir ve dış ortam havalandırma oranının arttırılmasını sağlarlar.

Boyama, boya sıyırma, kerosenli ısıtıcılarla ısıtma, pişirme veya bakım ve kaynak yapma, lehim yapma, zımparalama gibi işlemler gibi özellikle kısa sürede çok fazla emisyon oluşturan aktiviteler için kaynakta kontrol yöntemi de uygulanabilir. Uygun havalandırma sistemleri ile hava şartlarının izin verdiği ölçüde bu işlemleri gerçekleştirmek daha uygun olabilir.

Genel olarak partikül maddelerin giderilmesi için dizayn edilen hava temizleyiciler piyasada pek çok tipte ve büyüklükte bulunmaktadır. Bunlar kısmen ucuz olan masa üstü oda tipi temizleyicilerden tüm bina için tasarlanmış ve daha pahalı tiplere kadar değişen aralıklarda bulunmaktadır. Bazı hava temizleyiciler çeşitli parçaların temizlenmesinde oldukça verimliyken masa üstü modeller de dâhil diğerleri verimli değildir. Bir hava temizleyicisinin verimliliği cihazın iç ortamdaki partikülleri ne kadar iyi topladığına ve filtresinden ne kadar hava çektiğine bağlıdır. Kapalı ortamlarda çok sayıda kirletici faktör bulunmaktadır. Bu kirleticiler yapının yerine ve bina yapım özelliklerine göre ve hatta aynı bina içindeki odalar arasında bile farklılık gösterebilmektedir. Dış ortam veya ev içi kaynaklardan oluşan iç mekân kirleticileri arasında havada asılı solunabilen parçacıklar, kükürt dioksit (SO2), azot dioksit (NO2), karbon monoksit (CO), fotokimyasal oksidanlar, kurşun ve bazı oksidanlar sayılabilir.

İç Mekân Hava Kalitesini Etkileyen Kirleticilerden Bazıları

Asbest: Eskimiş, zarar görmüş veya bozulmuş izolasyon malzemelerinden, yangına dayanıklı materyaller ve yer kaplamalarından yayılır. Zarar görmemiş olsa bile asbest içeren malzemeler ortamdan eğitimli ve kalifiye kişilerce uzaklaştırılmalıdır.

Karbonmonoksit (CO): Çıkışı olmayan kerosen ve gaz yüzey ısıtıcıları, sızdıran bacalar ve fırınlar, gaz su ısıtıcıları, odun sobaları, yanan yüzeyler, gaz sobaları, garajdaki otomobillerin egzoz dumanları ve sigara dumanı karbonmonoksit yayarlar.

Sigara dumanı: Ortamda sigara, pipo ve puro içilmesinden kaynaklanır.

Formaldehit: Preslenmiş ahşap ürünler ve mobilyalar, üreformaldehit izolasyon malzemesinden ve sigara dumanı, yanma ürünlerinden kaynaklanır.

Kurşun: Kurşun bazlı boya, kirlenmiş toprak, toz ve içme suyundan kaynaklanır.

Azot dioksit (NO2): Kerosen ısıtıcılar, çıkışı olmayan gaz sobalar, ısıtıcılar ve sigara dumanından kaynaklanır.

Biyolojik maddeler: Islak veya nemli duvarlar, tavanlar, halılar ve mobilyalar, bakımı yapılmamış nem tutucular, klimalar ve evcil hayvanlardan kaynaklanır.

Organik gazlar: Boyalar, boya çözücüler ve diğer solventler, ahşap koruyucular, aerosol spreyler, temizleyiciler ve dezenfektanlar, güve ilaçları, depolanan petrol ve otomotiv ürünleri, kuru temizleme maddeleri organik buhar oluşumuna neden olan temel etkenlerdir.

Pestisitler: Ortamdaki yaşayan haşereleri öldürmek için kullanılan insektisit, termisit ve dezenfektanlar ortama pestisit yayarlar. Aynı zamanda tarla ve bahçelerde kullanılan ürünler de zamanla pestisitlerin yaşadığımız ortamlara taşınmasına neden olur.

Küfler:  Küfler, özellikle merkezi ısıtmalı izolasyonu iyi yapılmış evlerde daha büyük sorun oluşturur.

Ev tozları: Ev tozunda, yiyecek ve yiyecek hazırlama artıkları, insan ve hayvanların kıl ve deri döküntüleri, dokuma lifleri, mobilya ve inşaat malzemesi döküntüleri, temizleyiciler bulunmaktadır. Bir katının veya sıvının gaz ortamı içerisinde dağılması olarak bilinen aerosollerin (duman, sis, sprey) evlerde kullanımı özellikle tehlikeli olabilmektedir.

Uçucu Organik Bileşikler (Volatile Organic Compounds, VOC): İrritan, nörotoksik ya da kanserojen özellikte olabilen uçucu organik bileşikler, sudaki klordan evde kullanılan cilaya, dış ortam havasından, ayakkabı boyasına kadar birçok nedenle ev ortamına girebilmektedir. Ev dışında kullanılan pestisitler, konut ortamına girebildiği gibi, konut içerisinde kullanılan pestisitler de tehlikeli partiküllerin oluşumuna yol açabilirler.

Sercair Izgara

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Blog yazılarımızda yer verilen konular bilgilendirme amaçlıdır. Doktor tavsiyesi veya tedavi yerine geçmez. Sağlık sorunlarınızın çözümü için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir. Tanıtımı yapılan ürün insan yaşamında iç mekânlarda temiz hava soluma konusunda bir katkı sağlama amacını taşımakta olup, bu sitede yer alan bilgiler ve uygulanmasından doğabilecek zararlardan sitemiz sorumlu değildir. Bloğumuzda yazılan yazılar, çeşitli kaynaklardan derlenen bilgileri içermektedir. Makale sahibi iseniz ve yazılarınızdan yararlanmamızdan rahatsızlık duyuyorsanız lütfen iletişime geçiniz.

Hatüpen Pencere Sistemleri A.Ş.

© 2020 Akıllı Hava Temizleyici

linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram